Werkt relatietherapie? De slagingskans en wanneer het zin heeft

Geschatte leestijd: 16 minuten

Dezelfde discussies. Steeds weer. Een ruzie over iets kleins die ineens over alles gaat. En ergens in je hoofd groeit de gedachte: misschien hebben we relatietherapie nodig.

Direct daarachter komt de vraag die je eigenlijk wilt stellen. Gaat het ons echt helpen? Of betalen we straks om elke week hetzelfde verhaal te vertellen?

Hier krijg je een eerlijk antwoord. Met cijfers uit onderzoek, met wat wij in onze praktijk zien, en met de vraag waar het uiteindelijk om draait: wat vraagt dit van jou?

Werkt relatietherapie?

Ja, relatietherapie werkt voor de meeste stellen. In onderzoek gaat ongeveer 70 procent van de stellen er duidelijk op vooruit. Bij een kwart tot een derde helpt het onvoldoende, en een deel valt later terug. Of het bij jullie werkt, hangt vooral af van de motivatie van jullie allebei, het moment waarop je begint, de klik met de therapeut en of je thuis oefent met wat je leert.

Dat is hoopvol. Het betekent ook dat relatietherapie geen garantie is. Het is een hulpmiddel, geen wondermiddel. De vraag is dus niet alleen óf relatietherapie werkt.

De vraag is of jullie het laten werken.

Wat is de slagingskans van relatietherapie?

De slagingskans van relatietherapie ligt volgens het meeste onderzoek rond de 70 tot 75 procent. Dat onderzoek komt vooral uit de Verenigde Staten en volgt relatief kleine groepen, maar het beeld is redelijk consistent. NEMO Kennislink zette de belangrijkste studies op een rij: het overgrote deel laat zien dat ongeveer driekwart van de deelnemers baat heeft bij relatietherapie.

Het meest recente overzicht is een meta-analyse uit 2024 in het vaktijdschrift Couple and Family Psychology. Daarin werden 20 studies met samen 332 stellen vergeleken. Ongeveer 70 procent van de stellen had aan het einde van Emotionally Focused Therapy (EFT) geen klachten meer.

Onderzoek	Jaar	Groep	Uitkomst
Meta-analyse EFT, Couple and Family Psychology: Research and Practice	2024	20 studies, 332 stellen	Ongeveer 70% van de stellen klachtenvrij aan het einde van de therapie; resultaat blijft volgens de auteurs tot 2 jaar na afloop grotendeels behouden
Christensen, Universiteit van Californië (via NEMO Kennislink)	2010	134 stellen met chronische, ernstige problemen	Ongeveer tweederde zag de relatie verbeteren
Snyder, overzicht van tientallen studies (via NEMO Kennislink)	niet vermeld	Diverse vormen van relatietherapie	25 tot 30% van de deelnemers heeft er geen baat bij
Oudere studies, o.a. Jacobson en Snyder (via NEMO Kennislink)	jaren ’80 en ’90	Diverse groepen	Bij 30 tot 60% van de stellen verslechterde de relatie later weer
Lundblad, Zweden (via NEMO Kennislink)	niet vermeld	131 stellen	Twee jaar later even tevreden als direct na de therapie

Daar horen twee eerlijke kanttekeningen bij. Veel onderzoek wordt gedaan door mensen die zelf met de onderzochte methode werken of die mede hebben ontwikkeld. En terugval is reëel: in oudere studies zag een groot deel van de stellen de relatie later weer verslechteren. Nieuwere vormen laten minder terugval zien, maar onderzoek over langere tijd blijft schaars.

Wat betekent dat voor jullie? De kans is groot dat relatietherapie helpt. Wat je meeneemt naar huis, bepaalt of het blijft.

Waar hangt de slagingskans van af?

De slagingskans hangt af van een paar dingen die je vooraf kunt nagaan. Cijfers zeggen iets over groepen, maar jij wilt weten of het bij jullie gaat werken. Wij gebruiken daarvoor vijf vragen. We noemen het de Ik kies jou-slagingscheck:

1. Willen we het allebei?
2. Beginnen we op tijd?
3. Klikt het met de therapeut, voor ons allebei?
4. Gaan we ook oefenen, of alleen praten?
5. Is er hulp tussen de sessies door?

Hoe vaker jullie ja kunnen zeggen, hoe groter de kans dat relatietherapie bij jullie werkt. En op een paar van die vragen heb jij zelf meer invloed dan je denkt.

Willen jullie het allebei echt?

Of jullie het allebei echt willen, is de eerste en belangrijkste vraag. Niet één die trekt en één die meegesleurd wordt. Therapeuten zien regelmatig dat iemand meekomt op aandringen van de partner, terwijl hij of zij innerlijk al een besluit heeft genomen of stiekem met een ander bezig is. Dan praten jullie over de relatie, terwijl één van jullie er eigenlijk al niet meer in zit.

Eerlijk zijn over waar je staat, ook als dat pijn doet, is daarom geen verraad. Het is de eerste stap. Twijfel je zelf? Dan helpt het om eerst te begrijpen waarom je twijfelt over de relatie.

Maakt het uit wanneer je begint?

Ja, het maakt veel uit wanneer je begint. Hoe zwaarder en hoe langer de problemen, hoe kleiner de kans op succes. Veel stellen zoeken pas hulp als er al jaren frustratie, verwijten en stiltes zijn opgestapeld. Herstel is dan nog steeds mogelijk, maar het vraagt meer.

Zie hulp daarom niet als noodgreep. Zie het als onderhoud aan iets wat je dierbaar is.

Hoe belangrijk is de klik met de therapeut?

De klik met de therapeut is een van de sterkste voorspellers van succes. En bij relatietherapie moet die klik er voor twee mensen zijn. Jullie moeten allebei merken dat je gehoord wordt en dat er geen partij wordt gekozen.

Waarom is dat zo belangrijk? Omdat je pas eerlijk vertelt wat er echt speelt als je niet bang bent om afgewezen, uitgelachen of veroordeeld te worden. Dat is wat wij bedoelen met veiligheid in je relatie, en in de spreekkamer geldt precies hetzelfde.

Wij weten uit eigen ervaring hoe dat mis kan gaan. Lotte zat ooit bij een psycholoog bij wie ze om de kern heen kon praten. Er werden vooral vragen gesteld, maar niemand prikte erdoorheen. Ook hebben wij begeleiding gehad die ons eerder verder uit elkaar dreef dan dichter bij elkaar bracht.

Is praten genoeg, of moet je ook oefenen?

Praten alleen is meestal niet genoeg. Je moet ook oefenen. Veel stellen kunnen haarfijn uitleggen waarom ze vastlopen, en toch lukt het thuis niet om het anders te doen.

Dat zien we ook bij stellen die bij ons komen nadat relatietherapie elders vastliep. Ze hebben veel gesprekken gevoerd en veel geanalyseerd. Ze weten precies wat er misgaat. Alleen lukt het niet om dat toe te passen op het moment dat het thuis weer knalt. Soms vertellen ze ook dat ze vooral zelf aan het woord waren en dat er weinig terugkwam. Daar zit vaak teleurstelling.

Een patroon als aantrekken en afstoten zit namelijk niet alleen in je hoofd. Het zit in je lijf. De één schiet in de verdediging nog voordat hij erover heeft nagedacht. De ander loopt de kamer al uit. Zo’n reactie doorbreek je pas als je hem herkent op het moment zelf en een andere reactie oefent.

Daarom werken wij ervaringsgericht. Met gesprek, maar ook met beweging, wandelen, boksen en opdrachten. Zo wordt zichtbaar wat er tussen jullie gebeurt, en kunnen jullie direct iets nieuws proberen.

Wat gebeurt er tussen de sessies door?

Tussen de sessies door gebeurt het echte werk. Relaties botsen zelden in de spreekkamer. Ze botsen op dinsdagavond, tijdens het koken, als iemand een opmerking maakt die net verkeerd valt.

Moet je dan een week wachten op je volgende afspraak, dan ben je uit het moment. Je verzamelt je puntjes en zit vervolgens leeg tegenover je therapeut. Zo hebben we het zelf meegemaakt.

Daarom kunnen stellen bij ons tussen de sessies door onbeperkt via WhatsApp contact opnemen. Na elke sessie krijg je een samenvatting met concrete vervolgstappen en opdrachten. Zo blijft het niet bij een mooi inzicht, maar wordt het zichtbaar in jullie dagelijks leven. Met vallen en opstaan, en met iemand naast je in elk dal en op elke piek.

Haal je bij de slagingscheck een paar keer nee? Dan is het goed om dat eerlijk te bespreken voordat jullie ergens aan beginnen. In een gratis kennismaking van 30 minuten kijken we samen waar jullie vastlopen en of onze relatiecoaching bij jullie past. Geen verplichtingen, wel een eerlijk advies.

Wat doet relatietherapie precies?

Relatietherapie helpt stellen om te begrijpen wat er tussen hen gebeurt, en om dat te veranderen. Het draait niet om de vraag wie er gelijk heeft. Het draait om de dynamiek: wat doet de één, wat doet de ander, en hoe houden jullie elkaar daarin vast?

Hoe werkt relatietherapie in de praktijk? Meestal begint een traject met een kennismaking of intake. Daarna volgen gezamenlijke gesprekken, soms aangevuld met een individuele sessie. Er bestaan verschillende methodes. Twee bekende zijn:

• Emotionally Focused Therapy (EFT): kijkt naar wat er onder ruzie en afstand ligt. Vaak is dat de vraag: ben jij er voor mij als ik je nodig heb?
• Integrative Behavioral Couple Therapy (IBCT): combineert het veranderen van gedrag met het leren accepteren van elkaars verschillen.

Wat kun je verwachten van relatietherapie?

Van relatietherapie kun je verwachten dat je eerlijk naar jezelf moet kijken. Verwacht geen scheidsrechter die vertelt wie er fout zit. Goede begeleiding maakt jullie patronen zichtbaar, laat zien welke angst of oude pijn eronder zit en geeft handvatten om anders te reageren.

Dat kan confronterend zijn. Een sessie kan ook even onrustig nadreunen. Dat is niet erg, zolang het ergens naartoe gaat.

Welke vragen stelt een relatietherapeut?

Een relatietherapeut stelt vragen die per aanpak verschillen, maar je kunt bijvoorbeeld verwachten:

• Waardoor loopt jouw liefdesbatterij leeg, en waardoor laadt hij weer op?
• Waar bots je steeds tegenaan?
• Welke rol speel jij zelf in dit patroon?
• Wat wil je anders leren doen?

Die vragen zijn bedoeld om bij de kern te komen: wat je nodig hebt van elkaar, en waar je bang voor bent. Wanneer dat helder wordt, wordt ook duidelijk waar jullie aan moeten werken.

Wanneer heeft relatietherapie zin?

Relatietherapie heeft zin zodra jullie merken dat je samen blijft vastlopen. Het is dus niet alleen voor stellen die op het punt staan uit elkaar te gaan. Denk bijvoorbeeld aan deze situaties:

• jullie blijven ruzie maken over dezelfde dingen;
• je partner twijfelt over de relatie, of jij zelf;
• de intimiteit is weg en jullie leven meer naast elkaar dan met elkaar;
• er speelt bindingsangst of verlatingsangst mee;
• jullie triggeren elkaar steeds, en een kleine opmerking zet direct alles in brand;
• er is vreemdgegaan en jullie willen herstellen (lees ook over relatietherapie na vreemdgaan);
• jullie groeien uit elkaar en zijn meer huisgenoten dan geliefden;
• jij durft niet meer te zeggen wat er in je omgaat, omdat het toch verkeerd valt of tot onveiligheid leidt.

Herken je jullie in een of meer van deze punten? Dan is nu een goed moment om hulp te zoeken, en niet pas als het verder escaleert.

Wanneer heeft relatietherapie geen zin?

Relatietherapie heeft geen zin, of nog niet, als de basis ontbreekt om samen eerlijk aan de relatie te werken. Dat is het geval:

• Bij geweld of ernstige onveiligheid. Dan gaat veiligheid voor alles, en kan samen in therapie gaan het zelfs gevaarlijker maken. Bel Veilig Thuis gratis en anoniem via 0800-2000, of 112 bij direct gevaar.
• Bij een onbehandelde verslaving of ernstige psychische problemen. Dan is eerst hulp via de huisarts of GGZ nodig. Relatiehulp kan daar vaak wel naast lopen.
• Als één van jullie al heeft besloten te stoppen en therapie vooral gebruikt om dat zachter te brengen.
• Als er een affaire is die nog doorloopt. Herstel vraagt dat je eerst kiest.

Geen zin betekent overigens niet automatisch dat de relatie voorbij is. Soms betekent het: niet nu, of niet op deze manier. Twijfel je tussen relatietherapie of scheiden? Neem die beslissing dan niet in paniek.

En zitten jullie al in therapie, maar verandert er thuis niets? Lees dan waarom relatietherapie soms niet werkt en wat je dan kunt doen.

Kan relatietherapie je relatie redden?

Relatietherapie kan je relatie helpen redden, als jullie allebei bereid zijn te kijken naar wat schuurt en nieuwe keuzes te maken. Wij geloven dat herstel mogelijk is, zelfs na twijfel, afstand of diepe pijn. Dat weten we uit onze praktijk, en we hebben het in onze eigen relatie meegemaakt.

Maar een therapeut doet het werk niet voor je.

Relatietherapie redt je relatie niet. Jullie redden je relatie met de juiste hulp.

Hulp zoeken is daarbij geen teken van zwakte. Al in Spreuken staat dat het juist “door een veelheid van raadgevers” tot stand komt (Spreuken 15:22, HSV). Liefde is meer dan een gevoel. Het is ook een keuze om te blijven investeren, juist als het niet vanzelf gaat.

Heeft relatietherapie zin als je verliefd bent op een ander?

Ja, relatietherapie kan juist zin hebben als je verliefd bent op een ander. Het kan gebeuren dat iemand buiten je relatie je aantrekt. Je bent een mens, en aantrekkingskracht vraagt niet eerst om toestemming.

Dat betekent niet automatisch dat er iets ontbreekt in jou of in jullie relatie. Soms is dat zo. Maar vaak is het ook gewoon de tijd waarin we leven. Overal is afleiding, overal zijn alternatieven, en uit elkaar gaan is normaal geworden. Volgens het CBS eindigt ongeveer een op de drie huwelijken in een scheiding. Van de stellen die in 2000 gingen samenwonen, was na vijftien jaar 36 procent uit elkaar.

Onze visie is daarom helder. Aantrekking tot een ander is geen teken dat je moet gaan. Het is een teken dat je juist zelf aan de slag moet. Afstand nemen van die ander. Er niet in meegaan. En eerlijk onderzoeken wat die aantrekking met je doet. Trouw is niet iets wat je toevallig hebt. Het is een keuze die je elke dag opnieuw maakt, ook als het moeite kost.

Daar kan relatietherapie bij helpen. Wel geldt wat hierboven staat: zolang het contact met de ander doorgaat, sta je niet echt open voor herstel. Lees meer in ons blog over verliefd zijn op een ander.

Hoe lang duurt relatietherapie en hoe snel werkt het?

Hoe lang relatietherapie duurt, verschilt per stel. Er is geen vast aantal sessies dat voor iedereen geldt. Het hangt af van hoe lang de problemen al spelen, hoe diep de pijn zit en hoeveel jullie tussen de sessies door oefenen.

Het hangt ook af van de therapeut. Sommige relatietherapeuten werken met een vast traject: een afgesproken aantal sessies, op een vaste dag, van precies een uur. Anderen werken flexibeler. Er is geen goed of fout, maar het is wel slim om vooraf te vragen hoe iemand werkt.

Bij ons duurt een sessie meestal een uur tot anderhalf uur, maar we stemmen dat af op wat er nodig is. Soms is een half uur genoeg, soms zit je er na een uur net goed in. Ook hoe vaak we elkaar zien, bepalen we samen. In de ene periode is wekelijks nodig, in een andere maandelijks. Ons traject bestaat uit tien sessies, verspreid over ongeveer drie maanden.

Willen jullie sneller de diepte in? Dan kan een intensief relatietherapie weekend helpen. Een paar dagen weg van de dagelijkse drukte, waarin jullie in korte tijd veel ervaren en oefenen.

En hoe snel werkt het? Soms geeft één sessie al lucht. Meestal is het een proces van vallen en opstaan. Het gaat sneller naarmate je eerder toepast wat je leert.

Relatietherapie of relatiecoaching?

Relatietherapie of relatiecoaching kiezen hangt af van wat jullie nodig hebben. Relatietherapie gaat vaak meer de diepte in: waar komen jullie patronen vandaan? Relatiecoaching richt zich meer op wat je vanaf nu anders doet. Wij combineren die twee. Twijfel je wat bij jullie past? Lees dan meer over het verschil tussen een relatiecoach en een relatietherapeut.

Veelgestelde vragen over relatietherapie

Wil je weten of relatiecoaching bij jullie past?

Of relatiecoaching bij jullie past, hoef je niet alleen uit te zoeken. En jullie hoeven ook niet te wachten tot het verder escaleert.

Blijven jullie doen wat je nu doet, dan is de kans groot dat dezelfde ruzie volgende week gewoon terugkomt. Dat is geen falen. Zo werken patronen. Ze veranderen pas als iemand ze zichtbaar maakt en jullie helpt om op het spannende moment anders te reageren.

Precies dat doen we in onze relatiecoaching. We kijken onder het gedrag, oefenen met jullie wat je anders kunt doen en staan ook tussen de sessies door naast jullie. In een gratis online kennismaking van 30 minuten bespreken we waar jullie vastlopen en wat er nodig is. Je krijgt direct ons eerlijke advies en merkt meteen of onze manier van werken bij jullie past.

Plan een gratis kennismaking

Lees verder

• Relatietherapie werkt niet? 7 redenen waarom het vastloopt en wat je dan doet
• Relatiecoach of relatietherapeut: wat is het verschil en wat past bij jullie?
• Wat is een relatietherapie weekend? De impact op je relatie
• Waarom zou je kiezen voor christelijke relatietherapie?
• Wat kost relatiecoaching?